الملا فتح الله الكاشاني
398
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
فرمودن و يا از شأمت مشاهدهء ايشان ما را نجات ده و در تقديم توكل بر دعا تنبيه است بر آنكه داعى را سزاوار است كه اول توكل كند تا دعاى او مستجاب شود آوردهاند كه چون قوم موسى بعد از دعوت به او ايمان آوردند مساجد بنا كرده اوقات خود را صرف عبادت كردند و هميشه در آن مساجد بپرستش و طاعت الهى اشتغال نمودند فرعون فرمود تا مساجد و معابدى كه بر سر محلات و در ميان اسواق ساخته بودند خراب كردند و ايشان را از اداى نماز منع كردند حقتعالى موسى را امر كرد تا درون خانهاى ايشان معابدى مقرر كنند تا كفار بر عبادت ايشان مطلع نگردند چنان كه ميگويد * ( وَأَوْحَيْنا ) * و وحى كرديم ما * ( إِلى مُوسى وَأَخِيه ) * بموسى و برادر او * ( أَنْ تَبَوَّءا ) * آنكه فرا گيريد جاى بازگشت * ( لِقَوْمِكُما ) * براى قوم خود * ( بِمِصْرَ بُيُوتاً ) * در شهر مصر خانهايى كه رجوع كنند به آن جهت پرستش خداى تثنيهء ضمير اشارتست به آنكه تخصيص معابد و تعيين قبلهء آن متعلق است بائمهء قوم و در آن محل امام ايشان موسى بود و هارون * ( وَاجْعَلُوا ) * و ديگر حكم كرديم كه بسازيد شما هر دو برادر و قوم شما * ( بُيُوتَكُمْ ) * خانهاى خود را * ( قِبْلَةً ) * مسجدهاى متوجه قبله يعنى كعبه چه موسى نماز را بجانب كعبه گذاردى سعيد بن جبير گفته كه مراد آنست كه خانهاى خود را در مقابل يكديگر بسازيد * ( وَأَقِيمُوا الصَّلاةَ ) * و بپاى داريد نماز را در آن موضع ضمير جمع بجهة آنست كه اتخاذ مساجد و اقامهء صلاة تعلق به همه دارد * ( وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ ) * و بشارت ده اى موسى مؤمنان را بنجات دنيا و درجات عقبى توحيد ضمير مشير است به آنكه بشارت وظيفه صاحب شريعتست و آن موسى عليه السّلام بود * ( وَقالَ مُوسى ) * و گفت موسى در دعاى خود بعد از آنكه دانست كه قبطيان مستحق خذلانند * ( رَبَّنا ) * اى پروردگار ما * ( إِنَّكَ آتَيْتَ ) * بدرستى كه دادى تو * ( فِرْعَوْنَ وَمَلأَه ) * بفرعون و گروه او * ( زِينَةً ) * چيزى كه به آن آرايش ميكنند از لباس و پيرايه گرانمايه و متاع خانه و مراكب جميله * ( وَأَمْوالًا ) * و دادى ايشان را مالها از نقود و انعام و ضياع * ( فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ) * در زندگانى دنيا ابن عباس فرموده كه از فسطاط مصر تا زمين حبشه كوه هاى كه در آن معادن ذهب و فضه و زبرجد بود همه تعلق بفرعون داشت و فرمان او در اينمواضع روان بود بدين سبب مال بسيار بحوزهء تصرف قبط در آمده متمول و متجمل شدند و سبب ضلال و اضلال ايشان گشت پس موسى عليه السّلام بعد از آنكه در دعاى خود گفت اى پروردگار ما فرعون و قوم او را مال بسيار و زينت بيشمار دادهء و ديگر باره براى الحاح در تضرع